EMDR : Geçmişin İzlerini Silmek
EMDR Terapisi ve Beyindeki İyileşme Gücü
Hayatımız boyunca başımızdan geçen bazı olumsuz olaylar, üzerinden yıllar geçse de sanki "dün yaşanmış gibi" canlı kalabilir. Sesler, kokular veya benzer durumlar o anki acıyı, korkuyu ve çaresizliği tekrar tetikleyebilir. İşte EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), bu takılı kalmış anıların beyinde sağlıklı bir şekilde işlenmesini sağlayan, güçlü ve kanıta dayalı bir psikoterapi yöntemidir.
EMDR Nedir ve Nasıl Çalışır?
EMDR, beynin fizyolojik temelli bir mekanizmasına dayanır. Normal şartlarda beyin, deneyimleri işler ve "öğrenilmiş bilgi" olarak depolar. Ancak travmatik veya çok sarsıcı olaylar yaşandığında, bu bilgi işleme sistemi bozulur ve anı, yaşandığı haliyle (duygular, bedensel duyumlar ve negatif inanışlarla birlikte) izole bir şekilde kayıtlı kalır.
EMDR seanslarında uygulanan çift taraflı uyarım (göz hareketleri, sesli uyaranlar veya hafif dokunuşlar), beynin sağ ve sol yarım küresi arasında bir denge kurarak; kilitli kalmış o anı ağının tekrar işlenmesini sağlar. Sonuçta anı silinmez, ancak o anının verdiği rahatsız edici etki (duyarsızlaşma) ortadan kalkar ve kişi olaydan sağlıklı dersler çıkarır.
EMDR Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Hastalarımın en çok merak ettiği ve bazen çekindiği konuları aşağıda şeffaflıkla yanıtladım:
1. EMDR bir hipnoz yöntemi midir?
Hayır, EMDR kesinlikle hipnoz değildir. Seans boyunca bilinciniz tamamen açıktır, nerede olduğunuzun farkındasınızdır ve süreci her an durdurma kontrolüne sahipsinizdir. Terapist sizi yönlendirmez, sadece beyninizin kendi kendini iyileştirme sürecine rehberlik eder.
2. Sadece büyük travmalar (kaza, doğal afet vb.) için mi uygulanır?
Yaygın yanlış inanışın aksine EMDR sadece "büyük" travmalarda kullanılmaz. Çocuklukta duyulan aşağılayıcı bir söz, başarısız bir sunum deneyimi, reddedilme veya kronikleşmiş özgüven sorunları gibi "küçük t" dediğimiz yaşam olaylarında da oldukça etkilidir.
3. EMDR etkisini ne kadar sürede gösterir?
EMDR, diğer terapi ekollerine göre genellikle daha hızlı sonuç verir. Tek bir anı bazen 1-3 seansta çözülebilirken, karmaşık geçmiş yaşantıları olan kişilerde süreç daha uzun sürebilir. Bir psikiyatri uzmanı olarak hedefimiz, semptomların hızlıca kontrol altına alınmasıdır.
4. Seans sırasında acı çeker miyim?
Anıyı tekrar hatırlamak başlangıçta rahatsız edici olabilir. Ancak EMDR'nin amacı bu acıyı tekrar yaşatmak değil, onu "nötrlemek"tir. Eğitimli bir terapist, sizi bu süreçte duygusal olarak regüle edecek teknikleri (Güvenli Yer egzersizi gibi) seans öncesinde size öğretir.
5. EMDR'nin yan etkisi var mıdır?
EMDR tıbbi bir müdahale kadar etkilidir ancak fiziksel bir yan etkisi yoktur. Bazı danışanlar seans sonrasında hafif bir yorgunluk veya rüyalarda artış bildirebilir; bu durum beynin bilgiyi işlemeye devam ettiğinin pozitif bir işaretidir.
Hangi Durumlarda EMDR Tercih Edilmelidir?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından da onaylanan EMDR, şu durumlarda yüksek başarı oranına sahiptir:
· Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)
· Panik Atak ve Fobiler
· Yas Süreci
· Sınav Kaygısı veya Performans Anksiyetesi
· Çocukluk Dönemi Travmaları
· Kronik Ağrılar ve Psikosomatik Belirtiler
Önemli Not: "Zaman her şeyin ilacıdır" sözü travmalar için her zaman geçerli değildir. Bazı anılar zamanla eskimez, sadece derinlere gömülür. EMDR ile bu yüklerden kurtulmak ve bugünü özgürce yaşamak mümkündür.
Uzm. Dr. Mustafa GÜRCAN
Psikiyatri Uzmanı
